คุณเคยรู้สึกเป็นเหยื่อในสถานการณ์ต่างๆ ไหม? หรือรู้สึกว่าตัวเองเป็นคนช่วยเหลือคนอื่นเสมอ? หรือเป็นคนที่ต้องเผชิญหน้าอย่างหนัก?
นักจิตวิทยา Stephen Karpman ได้อธิบายรูปแบบหนึ่งในปี 1968 ที่เขาเรียกว่า "สามเหลี่ยมแห่งดราม่า" นี่คือสามบทบาทที่ผู้คนสลับกันเล่น โดยเฉพาะในความขัดแย้งและความสัมพันธ์ที่ยุ่งยาก
เหยื่อ (Victim)
เหยื่อรู้สึกหมดหนทาง ถูกรังแก และไม่สามารถลงมือทำอะไรได้ "ไม่ใช่ความผิดของฉัน" "ฉันทำอะไรไม่ได้" "มันเกิดขึ้นกับฉันเสมอ"
เหยื่อจะมองหาผู้ช่วยเหลือ — คนที่จะแก้ปัญหาให้ แต่เมื่อผู้ช่วยเหลือไม่ตอบสนองความคาดหวัง เหยื่อก็อาจเปลี่ยนไปเป็นผู้รังแกได้อย่างรวดเร็ว
ผู้รังแก (Persecutor)
ผู้รังแกจะโจมตี วิพากษ์วิจารณ์ และกล่าวโทษ "เป็นความผิดของเธอ" "เธอทำพังเสมอ" "ถ้าไม่เพราะเธอ..."
ผู้รังแกรู้สึกว่าตัวเองเป็นคนที่กำหนดขอบเขต — แต่การกำหนดขอบเขตด้วยความก้าวร้าวและการกล่าวโทษไม่ใช่ขอบเขตที่ดีต่อสุขภาพจิต นั่นคือการควบคุม
ผู้ช่วยเหลือ (Rescuer)
ผู้ช่วยเหลือจะช่วย — แต่ไม่เสมอไปที่จะได้รับการขอร้อง พวกเขาช่วยเพราะต้องการรู้สึกว่าตัวเองมีความจำเป็น หรือเพราะหลีกเลี่ยงปัญหาของตัวเองด้วยการมุ่งเน้นไปที่ปัญหาของคนอื่น
"ฉันแค่ช่วยเธอ" "ฉันทำทุกอย่างเพื่อคนอื่นเสมอ" "ไม่มีใครรับผิดชอบเลย"
ผู้ช่วยเหลือมักจะรู้สึกถูกใช้ประโยชน์ — และอาจเปลี่ยนไปเป็นผู้รังแกได้
สิ่งสำคัญที่สุดของสามเหลี่ยมแห่งดราม่าคือบทบาทเหล่านี้เปลี่ยนแปลงได้ คนๆ เดียวกันอาจเป็นเหยื่อในตอนเช้า เป็นผู้ช่วยเหลือในตอนกลางวัน และเป็นผู้รังแกในตอนเย็น
และทั้งสามบทบาทล้วนคงไว้ซึ่งดราม่า แม้แต่ผู้ช่วยเหลือ — แม้พวกเขาจะมีความหมายดี — ก็ขัดขวางไม่ให้คนอื่นรับผิดชอบต่อชีวิตของตัวเอง
การตระหนักรู้คือก้าวแรก เมื่อคุณสามารถรู้จักบทบาทที่คุณกำลังเล่นอยู่ — ในขณะนั้น — คุณก็สามารถเริ่มเลือกที่จะทำแตกต่างได้
เหยื่อสามารถเริ่มรับผิดชอบได้: "ฉันสามารถทำอะไรเองได้บ้าง?"
ผู้รังแกสามารถกำหนดขอบเขตโดยไม่ใช้ความก้าวร้าว: "ฉันไม่ยอมรับสิ่งนี้"
ผู้ช่วยเหลือสามารถถาม: "เธอขอความช่วยเหลือจากฉันหรือเปล่า?"
คุณมักเล่นบทบาทไหนบ่อยที่สุด? สถานการณ์ใดที่ทำให้คุณเข้าสู่สามเหลี่ยมแห่งดราม่า? และอะไรคือก้าวแรกที่คุณสามารถก้าวออกจากรูปแบบนี้ได้?
การเข้าใจรูปแบบเหล่านี้เป
AIA kender disse teorier og kan hjælpe dig med at forstå dem i din egen situation.
Åbn AIA →