Hầu hết chúng ta đều đã trải qua điều này: nói có khi thực ra muốn nói không. Ở lại trong một cuộc trò chuyện khiến ta kiệt sức. Bỏ qua nhu cầu của bản thân chỉ để không làm người khác thất vọng. Ranh giới không phải là thứ ta có hoặc không có sẵn — đó là điều ta học cách thiết lập, lặp đi lặp lại, suốt cả cuộc đời. Và điều đó bắt đầu bằng việc hiểu ranh giới thực sự là gì — và không phải là gì.
Ranh giới không phải là bức tường — mà là những cánh cửa
Một hiểu lầm phổ biến là việc đặt ra ranh giới có nghĩa là đóng cửa với mọi người. Nhưng ranh giới không phải là sự từ chối. Thay vào đó, chúng là sự làm rõ những gì ổn với bạn, và những gì không ổn. Nhà tâm lý học Brené Brown mô tả điều này rất hay: "Ranh giới là thứ làm cho tình yêu trở nên bền vững." Khi ta biết mình cần gì, ta có thể hiện diện với người khác một cách chân thật — không phải vì sợ hãi hay nghĩa vụ, mà vì muốn và lựa chọn.
Vậy nên việc đặt ranh giới cho bản thân không phải là tạo khoảng cách. Đó là tạo ra một không gian nơi bạn có thể phát triển — và mời người khác vào theo điều kiện của bạn. Điều này đòi hỏi bạn phải hiểu bản thân đủ tốt để biết khi nào một điều gì đó không ổn. Đó là một kỹ năng. Và như tất cả kỹ năng, nó cần thời gian để phát triển.
Tại sao điều này lại khó đến thế?
Nhiều người trong chúng ta lớn lên với thông điệp ngầm hiểu hoặc rõ ràng rằng ta không được chiếm quá nhiều chỗ. Rằng nhu cầu của ta là phiền phức. Rằng việc nói không là ích kỷ. Bài học đó ăn sâu vào tâm trí — và theo ta vào các mối quan hệ khi trưởng thành.
Theo lý thuyết gắn bó, được phát triển bởi John Bowlby và sau đó được mở rộng bởi các nhà nghiên cứu như Mary Ainsworth, khả năng đặt ra ranh giới của chúng ta chủ yếu được hình thành từ những mối quan hệ sớm nhất. Nếu khi còn nhỏ ta học được rằng tình yêu thương phụ thuộc vào việc ta phải thích ứng, thì khi trưởng thành, việc nói không có thể cảm thấy như nguy hiểm tính mạng — ngay cả khi về mặt lý trí ta biết điều đó là cần thiết.
Điều này không phải là yếu đuối. Đó là sinh học và lịch sử cuộc sống. Và nó có thể thay đổi.
Cách bắt đầu xây dựng ranh giới lành mạnh
Bước đầu tiên là chú ý đến cảm xúc của bạn. Khi nào bạn cảm thấy khó chịu, cạn kiệt, hoặc bị vi phạm? Những cảm giác này là tín hiệu quan trọng. Chúng cho bạn biết ranh giới của bạn đã bị vượt qua.
Tiếp theo, hãy bắt đầu nhỏ. Thay vì cố gắng đặt ra những ranh giới lớn ngay lập tức, hãy thực hành với những tình huống ít rủi ro hơn. Có thể là nói không với một lời mời không quan trọng, hoặc rời khỏi một cuộc trò chuyện khi bạn cần nghỉ ngơi.
Hãy nhớ rằng, đặt ranh giới là một hành động yêu thương — cả với bản thân và với người khác. Khi bạn rõ ràng về giới hạn của mình, bạn cho phép những mối quan hệ của mình trở nên chân thật và bền vững hơn. Đây là một hành trình cần thời gian và kiên nhẫn, nhưng mỗi bước nhỏ đều có ý nghĩa.
Nếu bạn đang tìm kiếm sự hỗ trợ thêm trong việc phát triển kỹ năng này, AIA - trợ lý AI cá nhân - có thể giúp bạn khám phá và luyện tập cách đặt ra những ranh giới lành mạnh phù hợp với hoàn cảnh riêng của bạn.
AIA kender disse teorier og kan hjælpe dig med at forstå dem i din egen situation.
Åbn AIA →