Bạn có bao giờ cảm thấy một nỗi sợ hãi dữ dội về việc bị bỏ rơi — dù không có lý do thực sự nào để tin rằng điều đó sẽ xảy ra? Hoặc có thể bạn đã trải qua điều ngược lại: một khao khát mạnh mẽ muốn giữ khoảng cách với người khác, vì sự gần gũi khiến bạn cảm thấy quá choáng ngợp? Cả hai trải nghiệm này đều có thể là biểu hiện của rối loạn gắn kết — và bạn không hề cô đơn nếu nhận ra chính mình trong những mô tả này.
Điều gì tạo nên rối loạn gắn kết?
Rối loạn gắn kết bắt nguồn từ những trải nghiệm sớm của chúng ta về sự gần gũi và an toàn. Các nhà tâm lý học John Bowlby và Mary Ainsworth đã phát triển lý thuyết gắn kết vào giữa thế kỷ 20, cho thấy những mối quan hệ mà chúng ta hình thành với những người chăm sóc chính khi còn nhỏ sẽ định hình cách chúng ta giao tiếp với người khác suốt phần đời còn lại.
Nếu khi còn nhỏ chúng ta trải qua sự chăm sóc không thể đoán trước, vắng mặt hoặc quá áp đảo, chúng ta có thể phát triển một mô hình gắn kết không an toàn. Điều này không có nghĩa là chúng ta bị "hư hỏng" — mà có nghĩa là chúng ta đã học được một số chiến lược để tồn tại về mặt cảm xúc. Những chiến lược từng có ý nghĩa, nhưng giờ đây có thể tạo ra thách thức trong các mối quan hệ tình cảm khi chúng ta trưởng thành.
Rối loạn gắn kết thường biểu hiện dưới hai hình thức: lo lắng với nỗi sợ bị từ chối và nhu cầu được khẳng định liên tục, hoặc trốn tránh với cảm giác khó chịu khi thân mật và nhấn mạnh mạnh mẽ vào sự tự lập. Một số người trải qua sự kết hợp của cả hai.
Nó biểu hiện như thế nào trong cuộc sống hàng ngày?
Rối loạn gắn kết không phải lúc nào cũng dễ nhận ra, vì nó hiếm khi cảm thấy như "lo lắng" theo nghĩa truyền thống. Nó có thể biểu hiện như một sự lo lắng liên tục về việc liệu người yêu có đang giận bạn không. Như việc đọc quá nhiều ý nghĩa vào một tin nhắn trả lời muộn. Như việc gạt bỏ bản thân để tránh xung đột — hoặc như việc rút lui khi có ai đó đến quá gần.
Nó cũng có thể được cảm nhận như một sự bất an bên trong không bao giờ thực sự buông tha, ngay cả trong một mối quan hệ yêu thương và ổn định. Bởi vì dù có chuyện gì xảy ra, một phần trong tâm trí chúng ta vẫn luôn cảnh giác, luôn tìm kiếm dấu hiệu nguy hiểm — ngay cả khi không có nguy hiểm thực sự.
Con đường chữa lành
Tin tốt là rối loạn gắn kết có thể được chữa lành. Não bộ chúng ta có khả năng thay đổi suốt đời, và thông qua những trải nghiệm tích cực mới — dù là trong mối quan hệ tình cảm, tình bạn hay thông qua trị liệu — chúng ta có thể học cách tạo ra những mô hình gắn kết lành mạnh hơn.
Bước đầu tiên thường là nhận ra và hiểu những mô hình của bản thân. Khi chúng ta bắt đầu thấy cách những trải nghiệm quá khứ định hình phản ứng hiện tại của mình, chúng ta có thể bắt đầu tạo ra những lựa chọn mới. Đó là một hành trình đòi hỏi kiên nhẫn với bản thân, nhưng mỗi bước nhỏ hướng tới sự hiểu biết và chữa lành đều có giá trị.
Nếu bạn muốn khám phá sâu hơn về mô hình gắn kết của mình và tìm hiểu những bước cụ thể để xây dựng những mối quan hệ lành mạnh hơn, AIA có thể đồng hành cùng bạn trong hành trình phát triển bản thân này một cách nhẹ nhàng và thấu hiểu.
AIA kender disse teorier og kan hjælpe dig med at forstå dem i din egen situation.
Åbn AIA →